راهنمای کاربردی حقوق چک
آنچه قبل از دریافت چک در معاملات ملکی باید بدانید
یک چک، فقط یک برگه نیست؛ تعهدی است که باید درست تنظیم و دریافت شود
1.فروش ملک در قبال چک
2 .قبل از معامله ثبت چک را برسی کنید
3. اگر امکان ثبت چک در زمان معامله وجود نداشت چه کنیم؟
4. تسویه کامل ثمن قبل از انتقال چک
5. درباره چک های صیادی حساس تر باشید
6. اهمیت ثبت چک صیادی پیش از معامله
7. چک صیادی ثبتنشد
8. وقتی چک متعلق به شخص دیگری است
9. فروش ملک در برابر چک
10. پرداخت ثمن معامله با چک
11. دریافت چک بانکی بهجای پرداخت مستقی
12. اطلاعات لازم برای صدور چک بانکی
13. وقتی چک در سرسید موجودی ندارد
14. اگر موجودی حساب کمتر از مبلغ چک بود
15. چک صیادی مستقیم به نام وصولکننده
16. اگر امکان ثبت چک صیادی در زمان معامله وجود نداشت
17. چک فرد دیگری را برای ثمن معامله میگیرید؟ این نکته را حتماً جدی بگیرید
18. اگر مایل به گرفتن چک در قرارداد بودید حتما بند زیر را در قرارداد ذکر کنید
19. اگر چکی را از کسی گرفتید انجام این دو کار الزامی می باشد
1_فروش ملک در قبال چک
تا حد امکان، ملک را در قبال دریافت چک به فروش نرسانید
اگر ملک را با چک فروختید، این دو نکته را در قرارداد جدی بگیرید
شرط انفساخ معامله در صورت برگشت چک1.
در قرارداد تصریح کنید
در صورت صدور گواهی عدم پرداخت نسبت به هر یک از چکهای خریدار، معامله مطابق شرط قراردادی منفسخ خواهد شد.
۲. ممنوعیت انتقال ملک تا زمان تسویه کامل ثمن
تا زمان وصول و پاس شدن آخرین چک و پرداخت کامل ثمن معامله، در قرارداد برای خریدار حق انتقال یا انجام معامله بعدی نسبت به ملک در نظر نگیرید و تعهدات و ضمانتاجراهای لازم را بهصورت صریح درج کنید
2.قبل از معامله ثبت چک را برسی کنید
اگر بهعنوان فروشنده قصد انجام معاملهای را دارید که قرار است در ازای آن از خریدار چک دریافت کنید
تا زمانی که چک در سامانه مربوط ثبت نشده است، از انجام معامله یا امضای قرارداد خودداری کنید.
3. اگر امکان ثبت چک در زمان معامله وجود نداشت چه کنیم؟
اگر به هر دلیلی هنگام انجام معامله امکان ثبت چک وجود نداشت، حتماً شرط و ضمانت اجرای آن را بهصورت صریح در قرارداد یا فاکتور درج کنید.
در صورت عدم وصول چک یا چکها در سررسید به دلیل عدم ثبت، فروشنده با استناد به گواهی صادرشده از سوی بانک، حق فسخ قرارداد را داشته باشد.
همچنین میتوان متناسب با شرایط معامله، ضمانت اجرای مشخص و قابلاجرا برای عدم ثبت چک تعیین کرد.
4.تسویه کامل ثمن قبل از انتقال ملک
تا حد امکان، در معاملات ملک از دریافت چک بهعنوان ثمن معامله خودداری کنید.
اگر قصد فروش ملک دارید، اولویت را به تسویه کامل ثمن معامله از طریق واریز وجه به حساب خود اختصاص دهید و سپس برای حضور در دفترخانه و امضای سند مالکیت اقدام کنید.
ترتیب امنتر معامله
۱. تسویه کامل ثمن معامله
⬇️
۲. اطمینان از وصول و نهایی شدن وجه
⬇️
۳. حضور در دفترخانه
⬇️
۴. امضای سند و انتقال رسمی ملک
5. درباره چکهای صیادی حساستر باشید
در خصوص چکهای صیادی، ثبت و انتقال صحیح اطلاعات چک در سامانه صیاد اهمیت ویژهای دارد.
6. اهمیت ثبت چک صیادی پیش از معامله
«قبل از پذیرش چک، ثبت آن در سامانه صیاد و تطبیق اطلاعات آن را بررسی کنید.»
7. چک صیادی ثبت نشده
در صورتی که چک صیادی مطابق الزامات قانونی در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، مزایای قانونی چک ثبتشده را نخواهد داشت و نحوه مطالبه وجه آن میتواند متفاوت باشد؛ از جمله اینکه ممکن است دارنده برای مطالبه وجه ناچار به استناد به آن بهعنوان سند عادی در مرجع قضایی شود.
برای انتقال ملک، صرف دریافت یک چک را معادل دریافت ثمن معامله در نظر نگیرید.
تا حد امکان، ابتدا از تسویه واقعی و قابل احراز ثمن اطمینان حاصل کنید و سپس نسبت به انتقال رسمی ملک اقدام نمایید.
8. وقتی چک متعلق به شخص دیگری است
اگر در معامله، خریدار قصد دارد بهجای چک خود از چک متعلق به شخص ثالث استفاده کند، حتماً این موارد را در قرارداد و اسناد مربوط به معامله مورد توجه قرار دهید:
از خریدار بخواهید پشت چک را امضا کرده و بهعنوان ضامن، تعهد خود نسبت به پرداخت وجه چک را بهصورت مکتوب مشخص کند.
مشخصات چک را بهطور کامل در قرارداد درج کنید؛ از جمله:
- شماره چک
- مبلغ چک
- تاریخ سررسید
- مشخصات صادرکننده
- مشخصات بانک و شعبه
- مشخصات دارنده یا ذینفع
همچنین صراحتاً در قرارداد قید شود که:
«خریدار، چک متعلق به شخص ثالث را بابت ثمن معامله به فروشنده تسلیم کرده است.»
مسئولیت پرداخت را شفاف کنید
در قرارداد، تعهدات خریدار و صادرکننده چک را بهصورت روشن مشخص کنید و در صورت توافق بر مسئولیت تضامنی، این موضوع را صریحاً در قرارداد درج نمایید.
9. فروش ملک در برابر چک
ملک را تا حد امکان بهصورت چکی نفروشید!
اما اگر مالک تصمیم دارد ملک خود را بهصورت چکی بفروشد، این دو شرط را در قرارداد بهصورت صریح پیشبینی کنید:
در قرارداد تصریح شود:
«در صورت صدور گواهی عدم پرداخت نسبت به هر یک از چکهای خریدار، قرارداد مطابق شرط قراردادی منفسخ خواهد شد.»
در قرارداد قید شود که:
تا زمان پرداخت و وصول آخرین چک بابت ثمن معامله، خریدار حق انتقال یا انجام معامله بعدی نسبت به ملک را نداشته باشد
پرداخت ثمن در ملک با چند مالک
ملک چند مالک دارد ؟سهم هر مالک را دقیق پرداخت کنید.
اگر ملکی را خریداری میکنید که مالکیت آن بین دو یا چند نفر تقسیم شده است، هنگام پرداخت ثمن معامله دقت ویژهای داشته باشید.
تا حد امکان، سهم هر مالک را به حساب بانکی متعلق به همان شخص واریز کنید و مستندات پرداخت را نیز نگهداری نمایید.
10. اگر قصد پرداخت با چک دارید
پرداخت ثمن معامله با چک
برای هر یک از مالکان، چک مربوط به سهم او را بهصورت جداگانه صادر کنید
این کار باعث میشود پرداخت هر بخش از ثمن، بهصورت شفاف و قابل اثبات مستند شود
11. دریافت چک بانکی بهجای پرداخت مستقی
در صورت توافق طرفین، میتوان بهجای انتقال مستقیم وجه، از چک بانکی تضمینشده با مشخصات دقیق و قابل استناد استفاده کرد.
این روش میتواند در شرایطی که معامله به هر دلیل نهایی نمیشود، مدیریت و تعیین تکلیف وجه را شفافتر کند
12.اطلاعات لازم برای صدور چک بانکی
معمولاً برای صدور چک بانکی به نام فروشنده، اطلاعاتی مانند موارد زیر مورد نیاز است:
- نام و نام خانوادگی فروشنده
- کد ملی
- شماره شبای حساب بانکی فروشنده
مبلغ چک
چک برگشتی؛ حتماً کد رهگیری بگیرید
13. وقتی چک در سرسید موجودی ندارد
گواهی عدم پرداخت را کامل دریافت کنید.
اگر در تاریخ سررسید، وجه چک در حساب صادرکننده موجود نباشد یا به هر دلیل چک پرداخت نشود، هنگام مراجعه به بانک حتماً دقت کنید که:
از بانک بخواهید غیرقابلپرداخت بودن چک را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت کند.
بانک باید گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت عدم پرداخت، مشخصات چک و مشخصات صادرکننده صادر و به شما تحویل دهد
14. اگر موجودی حساب کمتر از مبلغ چک بود
اما اگردرهنگام سررسید به بانک مراجعه کنید و موجودی شخص کمتر از مبلغ چک بود از بانک بخواهید که آن مبلغ را به شما بدهد و بابت کسری چک برای شما گواهی عدم پرداخت صادر کند
15.چک صیادی مستقیم به نام وصولکننده
اگر قرار است معامله ای را انجام بدهید و در قبال آن چک صیادی دریافت بکنید که آن را فرد دیگری وصول می کند حتما چک را به نام آن فرد بگیرید چون به ترتیب افرادی که چک به انها منتقل می شود مالیات تعلق میگیرد اما در این صورت فقط یک نفر مسئول پرداخت مالیات می شود
16. . اگر امکان ثبت چک صیادی در زمان معامله وجود نداشت
- اگر قرار است در معامله، چک صیادی دریافت کنید اما امکان ثبت آن در همان لحظه وجود ندارد، حتماً یک قرارداد یا توافق کتبی تنظیم کنید.
- در قرارداد مشخص کنید که صادرکننده موظف است چک را حداکثر ظرف ۲۴ یا ۴۸ ساعت در سامانه ثبت کند.
- همچنین قید کنید که در صورت عدم ثبت چک در مهلت مقرر، معامله فسخ خواهد شد.
این شرط را حتماً بهصورت صریح و مکتوب در قرارداد درج کنید
17.چک فرد دیگری را برای ثمن معامله میگیرید؟ این نکته را حتماً جدی بگیرید
اگر ملکی را فروختید و شخصی بجز خریدار،بابت ثمن معامله به شما چک داد این بند را در قرارداد خود بنویسید.
با توجه به اینکه چک های صادر شده متعلق به خریدار نیست،خریدار ضامن اعتبار و پرداخت کلیه چک های تسلیم شده به فروشنده است
18.اگر مایل به گرفتن چک در قرارداد بودید حتما بند زیر را در قرارداد ذکر کنید
در صورت عدم موجودی حساب ، مسدود بودن حساب ، عدم تطابق امضا ،عدم ثبت چک در سامانه و یا هر دلیلی در تاریخ مقرر چک وصول نگردد قرارداد منفسخ و خریدار باید 20 درصد از ثمن معامله را بابت وجه التزام به فروشنده پرداخت کند
19.اگر چکی را از کسی گرفتید انجام این دو کار الزامی می باشد
پانرده روز از تاریخ چک چک را به بانک ببرید و گواهی عدم پرداخت بگیرید
تا یک سال از تاریخ چک دعوای مطالبه وجه را در دادگاه مطرح کنید
هشدار:
دریافت چک در روز تعطیل رسمی یا جمعه ؛ ریسکی که نباید نادیده بگیرید
خیلی از افراد از این مورد سوءاستفاده میکنند و به عمد تاریخ چک خود را روز جمعه یا روز تعطیل رسمی برای طرف مقابل تنظیم مینمایند